نوروفیدبک یا نوروتراپی، یکی از روشهای غیرتهاجمی آموزش مغز است که با استفاده از ثبت امواج مغزی (EEG) و ارائه بازخورد لحظهای، به مغز کمک میکند الگوی فعالیت خود را بهتر تنظیم کند. در این روش از دارو، جراحی یا شوک الکتریکی استفاده نمیشود و فرد بهتدریج یاد میگیرد عملکرد مغز خود را کنترل کند.
نوروفیدبک برای کمک به درمان برخی اختلالات مانند بیشفعالی و نقص توجه (ADHD)، اضطراب، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و برخی مشکلات شناختی به کار میرود. در ادامه با نحوه عملکرد، کاربردها، مزایا، عوارض و تعداد جلسات نوروفیدبک آشنا میشوید.
همچنین بخوانید: تفاوت MRI و نوار مغزی
عملکرد نوروفیدبک چگونه است؟
در این روش، حسگرهایی روی پوست سر قرار میگیرند تا امواج مغزی را ثبت کنند. این حسگرها تنها اطلاعات را دریافت میکنند و هیچ جریان الکتریکی یا تحریکی به مغز وارد نمیکنند.
پس از ثبت امواج مغزی، نرمافزار دستگاه فعالیت مغز را بهصورت لحظهای تحلیل کرده و نتیجه را از طریق تصاویر، بازی یا صدا به فرد نمایش میدهد. زمانی که الگوی فعالیت مغز به وضعیت مطلوب نزدیک شود، بازخورد مثبتی مانند ادامه حرکت بازی یا پخش صدا ارائه میشود. این بازخورد به مغز کمک میکند تا بهتدریج الگوهای مناسبتر فعالیت خود را یاد بگیرد و آنها را تکرار کند.
هدف از نوروفیدبک تغییر ساختار مغز نیست، بلکه آموزش مغز برای تنظیم بهتر فعالیت خود است. به همین دلیل، این روش را نوعی تمرین یا بازآموزی عملکرد مغز میدانند. در بسیاری از افراد، تکرار جلسات میتواند به بهبود تمرکز، کاهش حواسپرتی یا کاهش برخی علائم مرتبط با اختلالات عصبی و روانپزشکی کمک کند، اما میزان اثربخشی آن به نوع اختلال، شدت علائم و شرایط هر فرد بستگی دارد.
نوروفیدبک در درمان کدام بیماری ها کاربرد دارد؟
نوروفیدبک ممکن است برای افرادی که با برخی اختلالات عصبی یا روانشناختی مواجه هستند، بهعنوان بخشی از برنامه درمانی توسط پزشک یا روانشناس توصیه شود. البته انتخاب این روش باید پس از ارزیابی دقیق وضعیت فرد انجام شود و برای همه افراد مناسب نیست.
بر اساس نظر متخصص، نوروفیدبک ممکن است در موارد زیر به بهبود علائم کمک کند:
- اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD)
- اضطراب
- اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
- وسواس فکری-عملی (OCD)
- برخی اختلالات خواب
- مشکلات تمرکز و یادگیری
- برخی بیماران پس از آسیبهای مغزی (در شرایط خاص)
پیش از شروع درمان، متخصص با بررسی سابقه پزشکی، علائم و در صورت نیاز نقشه مغزی (QEEG)، مناسب بودن نوروفیدبک را برای هر فرد ارزیابی میکند.
همچنین این روش برای آسیب های مغزی پس از سانحه نیز مفید است. برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید مقالات درمان افسردگی با rtms و درمان آلزایمر با rtms را مطالعه نمایید.
فواید نوروفیدبک چیست؟
- کمک به کاهش علائم اضطراب
- کمک به کاهش دوره های افسردگی
- کمک به افزایش تمرکز و توجه
- کمک به ایجاد ثبات هیجانی
- کمک به رفع علائم اختلال استرس پس از سانحه
و مهمترین فایده نوروفیدبک، برای خود مغز است، به این معنی که مغز یاد میگیرد خود را آرام نگهدارد.
عوارض نوروفیدبک چیست؟
درمان نوروفیدبک روش امن ای بشمار میرود و برای اکثریت افراد بدون عوارض است و بندرت موارد جزئی دیده میشود که ظرف بیست و چهار تا چهل و هشت ساعت برطرف خواهد شد ، مواردی مثل:
خواب آلودگی ،عدم تمرکز، سردرد ملایم و اضطراب.
چند جلسه نوروفیدبک لازم است؟
تعداد جلسات نوروفیدبک برای همه افراد یکسان نیست و به عواملی مانند نوع اختلال، شدت علائم، سن بیمار و پاسخ مغز به درمان بستگی دارد. پس از ارزیابی اولیه، متخصص برنامه درمانی مناسب را برای هر فرد تعیین میکند.
به طور معمول، دوره درمان بین ۲۰ تا ۴۰ جلسه است و جلسات معمولاً یک تا سه بار در هفته برگزار میشوند. در برخی افراد ممکن است به جلسات کمتری نیاز باشد، در حالی که در اختلالات پیچیدهتر، تعداد جلسات بیشتری توصیه شود.
از آنجا که نوروفیدبک نوعی آموزش مغز است، نتایج آن معمولاً بهتدریج ظاهر میشود و برای دستیابی به بهترین نتیجه، لازم است جلسات درمان بهطور منظم و مطابق برنامه ادامه پیدا کنند.
چه کسانی نباید نوروفیدبک انجام دهند؟
نوروفیدبک یک روش غیرتهاجمی و ایمن محسوب میشود، اما ممکن است برای برخی افراد مناسب نباشد یا نیاز به بررسی دقیقتر توسط پزشک داشته باشد.
در شرایط زیر، پیش از شروع نوروفیدبک باید حتماً با پزشک یا متخصص درمان مشورت شود:
- ابتلا به برخی اختلالات عصبی یا روانپزشکی که نیاز به ارزیابی تخصصی دارند.
- مصرف داروهایی که ممکن است بر فعالیت امواج مغزی تأثیر بگذارند.
- وجود بیماریهای پزشکی که نیازمند درمان یا کنترل همزمان هستند.
همچنین در صورت بروز علائمی مانند سردرد، خستگی یا کاهش تمرکز پس از جلسات درمان، لازم است موضوع با درمانگر در میان گذاشته شود تا در صورت نیاز تنظیمات درمان تغییر کند.
میزان اثربخشی نوروفیدبک چقدر است؟
اثربخشی نوروفیدبک به نوع اختلال، شدت علائم، سن بیمار و میزان همکاری او در طول درمان بستگی دارد. به همین دلیل، نمیتوان یک میزان موفقیت مشخص را برای همه افراد اعلام کرد.
مطالعات نشان دادهاند که نوروفیدبک در برخی اختلالات مانند بیشفعالی و نقص توجه (ADHD) میتواند به بهبود توجه، تمرکز و کاهش برخی علائم کمک کند. همچنین در بعضی افراد مبتلا به اضطراب، اختلالات خواب یا استرس پس از سانحه نیز ممکن است بهعنوان بخشی از برنامه درمانی، باعث کاهش علائم شود.
با این حال، نوروفیدبک جایگزین تشخیص و درمان تخصصی نیست و معمولاً در کنار سایر روشهای درمانی مانند رواندرمانی، دارودرمانی یا سایر مداخلات پزشکی، بهترین نتیجه را خواهد داشت.
تفاوت نوروفیدبک و RTMS
نوروفیدبک و آر تی ام اس هر دو از روشهای غیرتهاجمی مورد استفاده در درمان برخی اختلالات عصبی و روانپزشکی هستند، اما نحوه عملکرد آنها با یکدیگر تفاوت دارد.
در نوروفیدبک، فعالیت امواج مغزی ثبت شده و فرد با دریافت بازخورد دیداری یا شنیداری، بهتدریج یاد میگیرد الگوی فعالیت مغز خود را تنظیم کند. در واقع، مغز از طریق آموزش و تمرین عملکرد خود را بهبود میبخشد.
در مقابل، در درمان RTMS از پالسهای مغناطیسی برای تحریک نواحی مشخصی از مغز استفاده میشود. این روش معمولاً برای درمان برخی اختلالات مانند افسردگی مقاوم به درمان، وسواس و تعدادی از بیماریهای عصبی، با تشخیص پزشک به کار میرود.
به طور کلی، انتخاب بین نوروفیدبک و RTMS به نوع بیماری، شدت علائم، شرایط جسمی و نظر پزشک متخصص بستگی دارد. در برخی موارد نیز ممکن است هر یک از این روشها بهعنوان بخشی از برنامه درمانی و متناسب با شرایط بیمار توصیه شوند.
نوروفیدبک تراپی در کلینیک تهران آر تی ام اس
اضطراب و بیخوابی ، خستگی ایجاد میکند و تمرکز را برهم میزند. در مرکز آر تی ام اس تهران، با استفاده از روش نوروفیدبک ، استرس و اضطراب بیش از حد ( که تاثیر منفی بر روی برخی هورمون ها مثل هورمون رشد دارد) بهبود پیدا میکند.
همچنین به بیماران دچار افسردگی کمک میکند تا کارهای روزمره زندگی را بهتر و راحت تر انجام بدهند و علائم افسردگی کاهش پیدا کنند.در ارتباط با مشکلات مربوط به توجه و تمرکز نیز تلاش میشود تا با آموزش به مغز بیمار، او بتواند فعالیت های مربوط به یادگیری و اجرا را در محیط مدرسه و کار بهتر انجام بدهد.
همچنین در مرکز آر تی ام اس تهران میتوان با تغییر الگوهای مغز، هیجان بیش از اندازه و تغییر ناگهانی خلق وخو ی بیمار را کنترل کرد.بعلاوه ، در این مرکز از طریق گرفتن نقشه مغزی ، میتوان علائم اختلال استرس پس از سانحه را نیز بهبود بخشید.
پست بعدی
دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید