افسردگی در زنان خانه دار؛ رایج اما ناشناخته

افسردگی در زنان خانه دار نوعی عارضه رایج اما قابل‌درمان است که می‌تواند بر نحوه تفکر، احساس و عملکرد جسمی و روحی بانوان تأثیر جدی بگذارد، آمارها نشان می‌دهد زنان حدود دو برابر بیشتر از مردان در طول زندگی به افسردگی مبتلا می‌شوند و علت آن نیز می‌تواند با عواملی نظیر فیزیولوژی بدن بانوان و انتظار جامعه از آنها مرتبط باشد. خودکم‌بینی، استرس مزمن و احساس خستگی تنها سه مشخصه افسردگی در بانوان محسوب می‌شود که می‌تواند به زندگی فردی و اجتماعی آنها آسیب جدی وارد کند.

متأسفانه افسردگی از جمله بیماری‌های رایج روانی است که در جامعه کنونی بسیار شایع است؛ ولی معمولا برای درمان و بهبود آن اقدامی انجام نمی‌شود، اما خبر خوب این است که در این مقاله افسردگی از ابعاد دیگری بررسی می‌شود که می‌تواند سبب شناخت این بیماری و نحوه درمان آن شود. اگر از جمله افرادی هستید که می‌خواهید با دلایل و نحوه درمان افسردگی بیشتر آشنا شوید، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

تعریف افسردگی در زنان خانه دار و ویژگی‌های آن

برخی مطالعات نشان می‌دهد افسردگی در زنان، به‌ویژه زنان خانه‌دار، شیوع قابل توجهی دارد که این موضوع می‌تواند نگران‌کننده باشد، چراکه بانوان نقش مؤثری را در تعلیم، تربیت و سلامت روان یک جامعه ایفا می‌کنند. اما در خصوص افسردگی در زنان خانه دار می‌توان گفت: این اختلال خلقی می‌تواند از نظر شدت به درجات خفیف، متوسط و شدید تقسیم شود. افسردگی اغلب با احساس غم، ناامیدی، درماندگی و بی‌ارزشی آغاز می‌شود و می‌تواند علائم زیر را در صورت عدم درمان به دنبال داشته باشد:

1. بی‌تفاوتی
2. کاهش میل جنسی
3. احساس گناه و بدبینی
4. اختلال در خواب
5. خستگی مداوم و عدم تمرکز
6. افکار خودکشی
7. سردرد و بروز اختلالات گوارشی
8. پرخوری و افزایش وزن
9. از دست ‌دادن علاقه

تفاوت افسردگی زنان خانه دار با سایر انواع افسردگی

افسردگی در زنان خانه ‌دار از نظر علائم، تفاوت اساسی با سایر انواع افسردگی ندارد؛ اما عوامل زمینه‌ساز آن می‌تواند متفاوت باشد. احساس انزوا، انجام کارهای تکراری، دیده‌نشدن زحمات، فشارهای ناشی از انتظارات خانواده و جامعه، کاهش تعاملات اجتماعی و گاهی وابستگی اقتصادی از جمله عواملی هستند که خطر بروز افسردگی را در این گروه افزایش می‌دهند. علاوه بر این، تغییرات هورمونی در برخی زنان نیز می‌تواند در تشدید علائم افسردگی نقش داشته باشد. به همین دلیل، شناسایی علت اصلی افسردگی و بررسی آن توسط روان‌پزشک یا روان‌شناس اهمیت زیادی دارد.

علت‌های اصلی افسردگی در زنان خانه دار

چه عواملی می‌توانند بانوان را مستعد عارضه افسردگی کند؟ پاسخ این پرسش واضح است؛ به‌طورکلی سیستم بیولوژیکی بانوان کمی متفاوت‌تر از آقایان است، ضمن اینکه بانوان در سنین مختلف احساسات متفاوتی را تجربه می‌کنند که همین موضوع می‌تواند احتمال افسردگی در آنها را افزایش دهد، اما برای بررسی بیشتر با علت‌های اصلی افسردگی در زنان خانه دار باید عمیق‌تر شد و ما در ادامه این بخش سعی کردیم مهم‌ترین دلایل افسردگی در بانوان را بررسی کنیم.

سندرم پیش‌قاعدگی (PMS)

نوسانات هورمونی در طول چرخه قاعدگی می‌تواند میزان تحریک‌پذیری، خستگی و واکنش‌پذیری عاطفی را افزایش دهد، برخی از بانوان در این دوره از ماه از خستگی مزمن، احساس پوچی، تنهایی، درک‌نشدن را تجربه می‌کنند، سیل عظیم احساسات متعدد در کنار انجام کارهای سنگین منزل می‌تواند بانوان خانه‌دار را با یک بحران جدی مواجه کند. اما خوشبختانه این علائم در صورت عدم زمینه ابتلا به افسردگی چندان پایدار نیست و چند روز قبل از شروع پریود کاهش می‌یابد.

بارداری ناخواسته یا ناباروری

متأسفانه شرایط جامعه به‌گونه‌ای است که بارداری ناخواسته می‌تواند برای برخی زنان فشار روانی ایجاد کند یا در هنگام اقدام به بارداری نگرانی‌هایی را در حوزه ناباروری داشته باشند، تجربه تمامی این احساسات ضد نقیض، در کنار استرس سقط‌جنین یا بروز عارضه‌های ژنتیکی و انگشت اتهام جامعه نسبت به بانوان سبب می‌شود تا افسردگی در زنان خانه دار و کارمند به یک‌میزان وجود داشته باشد.

افسردگی پس از زایمان

یکی دیگر از افسردگی‌های رایج در بانوان که شاید درگذشته چندان به آن توجهی نمی‌شد، افسردگی پس از زایمان است. به‌طورکلی افسردگی پس از زایمان نوعی اختلال خلقی قابل درمان است که در اثر نوسانات هورمونی ایجاد می‌شود که ممکن است ماه‌ها طول بکشد؛ اما زنانی که مستعد افسردگی هستند باید در این بازه بیشتر تحت حمایت باشند.

یائسگی

شاید باید گفت که در بروز افسردگی بانوان همواره پای هورمون‌ها در میان است، به‌طورکلی زنان ممکن است در طول یائسگی، افسردگی خفیفی را تجربه کنند و علت آن نیز می‌تواند با نوسانات هورمون‌های استروژن و پروژسترون مرتبط باشند؛ چراکه در این دوره سطح این هورمون‌ها کم می‌شود و زنان از بابت نوسانات این هورمون‌ها می‌توانند علائمی نظیر غم، یاس، انزوا و... را تجربه کنند.

مشکلات خانوادگی و انجام کارهای یکنواخت

تنهایی و انزوا، انجام کارهای یکنواخت، مصرف برخی داروها (در بعضی افراد ممکن است بر خلق‌وخو اثر بگذارند.)، وظیفه سنگین حفظ و تربیت خانواده علی‌الخصوص فرزندان همه‌وهمه از چالش‌هایی محسوب می‌شود که از بانوان بدون توجه به شرایط انتظار می‌رود و عدم صحبت در مورد آن‌ها و عادی‌انگاری می‌تواند میزان افسردگی در زنان خانه دار را افزایش دهد.

ابتلا به بیماری تیروئید

آمارها نشان می‌دهد که کم‌کاری تیروئید نیز می‌تواند نرخ ابتلا به افسردگی در بانوان را افزایش دهد، ازاین‌روی بانوانی که به این بیماری دچار هستند باید در صورت بروز علائم افسردگی حتماً با پزشک معالج خود صحبت کنند.

مشکلات مالی

مشکلات مالی مداوم در جامعه کنونی از جمله مواردی است که نقش مؤثری را در بروز افسردگی در بانوان ایجاد می‌کند، در چنین مواقعی بانوان به‌خاطر احساس بی‌فایده‌بودن، استرس‌زا شدن روند زندگی، عدم رسیدن به اهداف مالی و... می‌توانند علائمی نظیر ناامیدی، پوچی و یاس را تجربه کنند.

علائم افسردگی در زنان خانه دار چیست

 اگرچه علائم افسردگی در زنان خانه دار از طیف خفیف تا شدید می‌تواند متفاوت است؛ اما به‌طورکلی اغلب بانوان در خصوص علائم بیماری خود موارد زیر را بیان می‌کنند.

1. احساس درماندگی و ناامیدی
2. عدم لذت‌بردن از سرگرمی‌ها، تفریحات، فعالیت‌های اجتماعی، رابطه جنسی و...
3. احساس عصبانیت، آشفتگی، بی‌قراری
4. افزایش دردها، از جمله سردرد، گرفتگی عضلات، حساسیت به لمس سینه یا نفخ
5. تحلیل‌رفتن انرژی
6. تمایل به مصرف شیرینی یا بی‌اشتهایی
7. احساس گناه و سرزنش مداوم خود

چه زنانی بیشتر در معرض افسردگی خانه‌داری هستند

افسردگی عارضه‌های است که همچون یک قلاب فرد را در چرخه‌ای از غم و ناراحتی گرفتار می‌کند. شدت احساسات و مدت‌زمان آن مشخص نیست، گاه ممکن است یک بانوی خانه‌دار ماه‌ها یا سال‌ها با علائم این عارضه دست‌وپنجه نرم کند بدون اینکه بداند نام این بیماری چیست و چه علائمی دارد. به‌طورکلی زنان خانه‌دار به علت موقعیت شغلی خود بیشتر مستعد ابتلا به افسردگی هستند؛ اما با تمام این تفاصیل برخی از بانوان هستند که به علت شرایط فرهنگی، محل زندگی، شرایط جامعه و... احتمال افسردگی در آنها بیشتر است و در این قسمت مقاله سعی شده بانوانی که احتمال افسردگی در آنها بیشتر است، مورد بررسی قرار بگیرند.

زنان با روابط اجتماعی محدود و انزوای طولانی

دایره اجتماعی و ارتباطی کم، انجام یک روتین همیشگی و عدم ارتباط با هم‌سن‌و‌سالان از جمله مواردی هستند که بانوان خانه‌دار را به سمت افسردگی سوق می‌دهند، چراکه لازمه یک زندگی سالم تعامل با دیگران است و هرگونه اختلال در این موضوع می‌تواند احتمال افسردگی در بانوان را افزایش دهد.

افرادی با سابقه افسردگی یا مشکلات روانی

متأسفانه افسردگی نوعی بیماری است که امکان عود کردن در هر لحظه ممکن است، ازاین‌روی افرادی باسابقه هر نوع بیماری روانی یا افسردگی باید تحت درمان باشند و در طی روند درمان باید از آنها حمایت شود.

زنان بدون حمایت عاطفی از همسر و خانواده

محبت و حمایت عاطفی همچون یک ستون محکم در بنیان خانواده عمل می‌کند و وجود آن می‌تواند یک زندگی را محکم کند، زیرا همدلی و روابط خوب افراد خانواده با یکدیگر علی‌الخصوص همسر یا مادر می‌تواند نقش مؤثری را در تقویت روحیه زنان ایفا کند و عدم توجه به این موضوع می‌تواند بنیان خانواده را سست کند.

تاثیر افسردگی زنان خانه دار بر زندگی فردی و خانوادگی

بانوانی که افسردگی را تجربه می‌کنند علاوه بر چالش در زندگی جمعی در زندگی فردی و خانوادگی نیز دچار مشکل هستند، این دسته از افراد به علت احساس ناامیدی، یاس، پوچی و... قادر به انجام کارهای روزمره خود نیستند و همین موضوع می‌تواند کیفیت زندگی آنها را کاهش دهد.

تاثیر افسردگی بر روابط زناشویی و خانوادگی

یکی از علائم افسردگی کم‌شدن میل جنسی و انزوا است، به‌طور معمول بانوانی که به بیماری افسردگی دچار می‌شوند نمی‌توانند روابط مؤثری با همسر و خانواده خود داشته باشند.

کاهش کیفیت زندگی و رضایت فردی

افرادی که به عارضه افسردگی دچار هستند هیچگاه نمی‌توانند از چیزی لذت ببرند، به بیان ساده‌تر می‌توان گفت: بسیاری از فعالیت‌هایی که قبلاً لذت‌بخش بودند، دیگر برای آنها خوشایند نیستند، ازاین‌روی آنها هیچگاه از هیچ‌چیزی رضایت کامل ندارند.

تاثیر بر تربیت فرزندان و فضای روانی خانه

افسردگی بستری را برای فضایی متشنج و ناآرام فراهم می‌کند و ازآنجایی‌که در خانه فرزندان نیاز به تربیت، تعلیم، آرامش و همدلی دارند، لذا نمی‌توانند در چنین فضایی آرامش داشته باشند و تربیت آنها نیز با در صورت عدم درمان این عارضه با مشکلات شدیدی روبه‌رو خواهد شد.

روش‌های درمان افسردگی در زنان خانه دار

اگرچه آمارها نشان می‌دهد در چند سال اخیر افسردگی در زنان خانه دار به دلایل مختلفی نظیر تورم، مصرف دارو، درک‌نشدن، عدم تفاهم و... رشد صعودی داشته؛ اما خوشبختانه این عارضه مشروط بر اقدام به‌موقع از طریق روش‌هایی همچون دارودرمانی، درمان‌های روان‌شناختی، رفتار و شناخت‌درمانی، درمان‌های حمایتی و... کاملاً قابل‌کنترل و درمان است.

راهکارهای خانگی برای کاهش افسردگی در زنان خانه دار

اگرچه راهکارهای خانگی جایگزین چندان مؤثری برای تشخیص و درمان پزشکی نیستند، اما پیروی از آنها می‌تواند سبب تقویت روحیه و کاهش علائم این بیماری شود، ازاین‌روی در ادامه این بخش سعی شده برخی از راهکارهای مؤثر کاهش علائم افسردگی گردآوری شود.

ایجاد برنامه روزانه و هدف‌گذاری برای زندگی شخصی

هیچ‌چیز بیشتر از هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی نمی‌تواند انسان را سر ذوق بیاورد، زمانی که شخص می‌داند باید چگونه از ساعات شبانه‌روز خود استفاده کند و برای آن برنامه‌ریزی کند می‌تواند با گنجاندن اوقات فراغت در کنار انجام کارهای مفید علائم افسردگی خود را کاهش دهد.

افزایش فعالیت بدنی و ورزش برای بهبود خلق

به‌طورکلی ورزش و قرارگرفتن در معرض نور خورشید می‌تواند به بهبود خلق و کاهش علائم افسردگی در زنان خانه دار کمک کند.

گسترش روابط اجتماعی و ارتباط با دوستان

اگرچه افرادی که علائم افسردگی را تجربه می‌کنند، تمایل به انزوا دارند؛ اما تعامل چهره‌به‌چهره با دوستان و خانواده می‌تواند نقش مؤثری را در سلامت روان و بهبود علائم این بیماری داشته باشد.

پیدا کردن سرگرمی و فعالیت‌های مورد علاقه

دویدن، آشپزی، خریدکردن و... از جمله سرگرمی‌هایی هستند که اغلب بانوان تمایل به انجام آن دارند، ازاین‌روی یافتن و انجام یک سرگرمی در طول روز می‌تواند تا حد قابل‌توجهی بانوان را از افکار پوچ و انزوا دور کند.

چه زمانی افسردگی زنان خانه دار نیاز به مراجعه به متخصص دارد؟

اگرچه نوسانات هورمونی به‌عنوان مهم‌ترین عامل افسردگی در بانوان شناخته می‌شوند؛ اما گاهی عواملی نظیر مرگ یک عزیز، مشکلات زناشویی، عدم اشتغال و... می‌تواند علائم این بیماری تشدید کند، ازاین‌روی افرادی که به‌طور مداوم باوجود ایجاد تغییر در سبک زندگی همچنان علائم افسردگی را تجربه می‌کنند باید در اسرع ‌وقت به پزشک متخصص مراجعه کنند.

جمع‌بندی

در هر خانواده‌ای، زنان خانه‌دار نقش حیاتی دارند. آنها خانه را اداره می‌کنند، از فرزندان مراقبت می‌کنند، به همسران خود کمک می‌کنند و از آنها حمایت می‌کنند. اما بااین‌حال، کارهای آنها معمولاً کمتر موردتوجه، قدردانی و جبران قرار می‌گیرد. ازاین‌روی افسردگی در زنان خانه دار از جمله عارضه‌هایی است که معمولاً به دنبال یک غم مداوم، سکون، تنهایی و... ایجاد می‌شود که متأسفانه عدم توجه به آن می‌تواند بنیان خانواده را با بحران جدی مواجه کند؛ چراکه بانوان نقشی بنیادی در سلامت خانواده ایفا می‌کنند. باتوجه‌به اهمیت این موضوع پس باید کوچک‌ترین علامتی از این بیماری رایج جدی گرفته شود تا از تشدید این بیماری جلوگیری شود.