معرفی غذاهای مضر برای تشنج و صرع

تشنج یکی از اختلالات عصبی مهم است که عوامل مختلفی در شدت و دفعات بروز آن نقش دارند و تغذیه یکی از مؤثرترین این عوامل به شمار می‌رود. انتخاب نادرست مواد غذایی، مصرف برخی خوراکی‌ها و نوشیدنی‌ها و بی‌توجهی به الگوی رژیم غذایی، زمینه تحریک فعالیت غیرطبیعی مغز را افزایش می‌دهد. برخی غذاها در بعضی افراد مبتلا به صرع می‌توانند با کاهش آستانه تشنج یا تداخل با داروهای ضد صرع، کنترل بیماری را دشوارتر کنند. از این رو، شناخت غذاهای مضر برای تشنج نقش مهمی در پیشگیری از تشدید علائم دارد. در این مقاله، مهم‌ترین عوامل تغذیه‌ای مؤثر بر افزایش احتمال تشنج را بررسی می‌کنیم. همراه ما باشید.

لیست غذاهای مضر برای تشنج

لیست غذاهای مضر برای تشنج به شناسایی خوراکی‌هایی اشاره دارد که با تحریک سیستم عصبی یا برهم زدن تعادل متابولیک بدن، احتمال بروز یا تشدید حملات تشنجی را افزایش می‌دهند که عبارت‎اند از:

 کافئین زیاد

مصرف بیش از حد کافئین می‌تواند در برخی افراد مبتلا به صرع به‌عنوان یک محرک بالقوه در تشدید تشنج عمل کند. درواقع مصرف زیاد کافئین، تحریک عصبی ایجاد کرده و ممکن است در برخی افراد مبتلا به صرع آستانه تشنج را کاهش دهد، به‌ویژه اگر بر خواب تأثیر بگذارد یا با داروهای ضدصرع تداخل داشته باشد. نوشیدنی‌هایی مانند قهوه غلیظ، نوشابه‌های انرژی‌زا، چای پررنگ و برخی مکمل‌ها حاوی مقادیر بالای کافئین هستند.

مواد افزودنی در خوراکی ها

مواد افزودنی غذایی مانند نگهدارنده‌ها، رنگ‌های مصنوعی و شیرین‌کننده‌های صنعتی که در خوراکی‌های آماده وجود دارند، نقش مهمی در تحریک بیماری تشنج دارند. ترکیباتی مانند مونوسدیم گلوتامات، آسپارتام و نیتریت‌ها با افزایش تحریک‌پذیری سلول‌های عصبی، تعادل انتقال‌دهنده‌های عصبی را بر هم می‌زنند. به علاوه، مصرف مداوم این مواد، به‌ویژه در کودکان و نوجوانان مبتلا به صرع، خطر تشدید تشنج را افزایش می‌دهد.

نوشیدنی های الکلی

نوشیدنی‌های الکلی نقش قابل‌توجهی در افزایش احتمال بروز تشنج دارند و این اثر حتی در افراد بدون سابقه صرع نیز مشاهده شده است. الکل پس از یک دوره مهار موقت سیستم عصبی، باعث افزایش ناگهانی فعالیت مغز می‌شود و آستانه تشنج را کاهش می‌دهد. مصرف مداوم الکل با اختلال در خواب، کم‌آبی بدن و به‌هم‌ریختگی الکترولیت‌ها همراه است که از عوامل تحریک‌کننده تشنج به شمار می‌روند. علاوه بر این، الکل با داروهای ضد صرع تداخل دارد و اثربخشی آن‌ها را تا حد زیادی کاهش می‌دهد. توجه داشته باشید که قطع ناگهانی الکل نیز خطر تشنج را افزایش می‌دهد، بنابراین پرهیز از آن توصیه می‌شود.

غذاهای فرآوری شده

غذاهای فرآوری‌شده مانند سوسیس، کالباس، فست‌فودها، کنسروها و تنقلات بسته‌بندی‌شده به دلیل ترکیب نامناسب مواد مغذی، تأثیر منفی بر کنترل فعالیت مغز دارند و احتمال بروز تشنج در خواب را افزایش می‌دهند. این غذاها اغلب حاوی مقدار زیادی نمک، چربی‌های ناسالم، قندهای ساده و مواد افزودنی هستند که تعادل متابولیک بدن را بر هم می‌زنند. علاوه بر این، مصرف بالای سدیم باعث اختلال در تعادل الکترولیت‌ها و افزایش تحریک‌پذیری نورون‌ها می‌شود. همچنین ارزش تغذیه‌ای پایین این نوع غذاها کمبود ریزمغذی‌هایی مانند منیزیم، ویتامین‌های گروه B و امگا ۳ را تشدید می‌کند؛ موادی که نقش مهمی در عملکرد طبیعی مغز دارند.

 غذاهایی با چربی خیلی بالا

مصرف غذاهای بسیار چرب، به‌ویژه چربی‌های اشباع و ترانس، تأثیر منفی بر سلامت مغز و کنترل تشنج دارد. این چربی‌ها که در فست‌فودها، غذاهای سرخ‌کرده و شیرینی‌های صنعتی وجود دارند، با افزایش التهاب و کاهش جریان خون مغزی عملکرد نورون‌ها را مختل می‌کنند. همچنین، مصرف طولانی‌مدت آن‌ها موجب افزایش وزن و مقاومت به انسولین می‌شود که با تشدید تشنج ارتباط دارد. چربی‌های ناسالم با رژیم‌های درمانی کنترل‌شده مانند کتوژنیک تفاوت دارند.

 غذاهایی که با داروهای ضد صرع تداخل دارند

برخی مواد غذایی با نحوه جذب، متابولیسم یا اثرگذاری داروهای ضد صرع تداخل ایجاد می‌کنند و کنترل تشنج را دشوار می‌سازند. گریپ‌فروت و آب آن یکی از شناخته‌شده‌ترین این موارد است که با مهار آنزیم‌های کبدی، سطح برخی داروهای ضد صرع را در خون تغییر می‌دهد. غذاهای بسیار پرچرب یا بسیار پرفیبر نیز جذب دارو را کاهش می‌دهند. همچنین مصرف هم‌زمان مکمل‌های گیاهی بدون آگاهی پزشک، خطر تداخل دارویی را افزایش می‌دهد. در نتیجه، نوسان در سطح خونی داروها باعث کاهش اثربخشی یا افزایش عوارض جانبی شده و احتمال بروز تشنج را بالا می‌برد.

نقش تغییرات وزنی در تشدید تشنج

تغییرات شدید وزن بدن، چه افزایش و چه کاهش، تأثیر مستقیم بر کنترل تشنج دارد. افزایش وزن معمولاً با مقاومت به انسولین، التهاب مزمن و اختلالات هورمونی همراه است و عملکرد الکتریکی مغز را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در مقابل، کاهش وزن شدید یا سوءتغذیه باعث کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری می‌شود که آستانه تشنج را پایین آورده و دفعات حملات را افزایش می‌دهد. تغییرات وزن همچنین بر میزان مؤثر داروهای ضدصرع اثر می‌گذارد.

تغییرات ناگهانی در رژیم غذایی و ارتباط با صرع

تغییر ناگهانی در الگوی غذایی، یکی از محرک‌های کمتر توجه‌شده اما مهم در بروز تشنج است. حذف یا اضافه کردن سریع گروه‌های غذایی، تغییر شدید در میزان کالری یا ورود رژیم‌های سخت‌گیرانه، تعادل متابولیک بدن را بر هم می‌زند. این تغییرات باعث نوسان در سطح قند خون، الکترولیت‌ها و هورمون‌ها می‌شود که مستقیماً بر فعالیت مغز اثر می‌گذارند. برای مثال، افت ناگهانی قند خون یکی از عوامل شناخته‌شده تحریک تشنج است. همچنین تغییر رژیم بدون هماهنگی با پزشک، اثربخشی داروهای ضد صرع را کاهش می‌دهد. ایجاد هرگونه تغییر غذایی باید به‌تدریج و با نظارت متخصص تغذیه انجام شود تا بدن فرصت سازگاری داشته باشد و خطر افزایش حملات تشنجی کاهش یابد.

تغییرات هورمونی و نقش آن در افزایش احتمال تشنج

تغییرات هورمونی یکی از عوامل مهم در نوسان شدت و تعداد تشنج‌ها، به‌ویژه در زنان، تلقی می‌شود. نوسانات هورمون‌های جنسی مانند استروژن و پروژسترون بر تحریک‌پذیری نورون‌های مغزی اثر مستقیم دارند. افزایش استروژن با بالا رفتن احتمال تشنج و پروژسترون با اثر محافظتی شناخته می‌شود. به همین دلیل، برخی زنان در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی افزایش دفعات تشنج را تجربه می‌کنند. تغییرات هورمونی همچنین بر متابولیسم داروهای ضد صرع اثر گذاشته و سطح خونی آن‌ها را تغییر می‌دهد. اختلالات هورمونی ناشی از تغذیه نامناسب، استرس یا تغییرات وزن نیز این وضعیت را تشدید می‌کند.

سخن پایانی

در این مقاله به بررسی نقش تغذیه در تشدید تشنج و صرع پرداخته شد و بر ضرورت شناسایی غذاهای مضر برای تشنج تأکید شد. مصرف غذاهایی با کافئین زیاد، مواد افزودنی غذایی، نوشیدنی‌های الکلی، غذاهای فرآوری‌شده و چربی‌های ناسالم با کاهش آستانه تشنج و ایجاد اختلال در عملکرد مغز ارتباط مستقیم دارد.

از طرفی، برخی خوراکی‌ها نیز با داروهای ضدصرع تداخل داشته و روند کنترل بیماری را پیچیده‌تر می‌کنند. همچنین نوسانات وزن، پیروی از رژیم‌های غذایی ناگهانی و تغییرات هورمونی از عوامل مؤثر در افزایش دفعات تشنج به شمار می‎روند. در مجموع، مدیریت اصولی تغذیه و پرهیز از غذاهای نامناسب نقش قابل توجهی در کاهش حملات تشنجی ایفا می‌کند.