میگرن مزمن چیست و چه نشانه هایی دارد؟

میگرن مزمن نوعی سردرد و از انواع میگرن است که در آن فرد حداقل ۱۵ روز در ماه، سردردهایی با ویژگی‌های میگرنی را تجربه می‌کند. بر خلاف میگرن‌های اپیزودیک، این نوع میگرن به صورت مداوم و طولانی‌مدت است. علائم این نوع میگرن متنوع هستند و ممکن است شامل سردردهای ضربان‌دار، حساسیت به نور و صدا، تهوع و استفراغ باشد. از آنجا که این نوع سردردها زندگی روزمره را مختل کرده و کیفیت زندگی افراد را به‌شدت کاهش می‌دهند؛ تشخیص دقیق و درمان مناسب، از جمله دارو درمانی و تغییر سبک زندگی، برای کنترل این بیماری ضروری است. در ادامه با علائم و دلیل این بیماری بیشتر آشنا می‌شویم.

میگرن مزمن چیست؟

میگرن مزمن به نوعی از میگرن گفته می‌شود که فرد حداقل ۱۵ روز در ماه دچار سردرد باشد و این وضعیت دست‌کم ۳ ماه ادامه پیدا کند. همچنین، در حداقل ۸ روز از این سردردها، علائم میگرنی مانند درد ضربان‌دار، تهوع یا حساسیت به نور و صدا وجود داشته باشد.

میگرن مزمن معمولاً در افرادی دیده می‌شود که سابقه میگرن اپیزودیک دارند و به مرور زمان تعداد حملات آن‌ها افزایش یافته است. البته هر سردرد مکرری به معنای میگرن مزمن نیست و تشخیص قطعی تنها پس از بررسی علائم و رد سایر علل احتمالی توسط متخصص مغز و اعصاب انجام می‌شود.

علت دقیق آن هنوز به طور کامل شناخته شده نیست؛ اما عوامل مختلفی مانند ژنتیک، تغییرات هورمونی، استرس، برخی غذاها و نوشیدنی‌ها، تغییرات آب و هوایی و کمبود خواب می‌توانند در بروز و تشدید این بیماری نقش داشته باشند. علاوه بر این، استفاده بیش از حد از داروهای مسکن نیز احتمال ابتلا به آن را افزایش می‌دهد.

تفاوت میگرن مزمن و میگرن معمولی

میگرن مزمن و میگرن معمولی (اپیزودیک) از نظر علائم شباهت زیادی به یکدیگر دارند، اما مهم‌ترین تفاوت آن‌ها در تعداد دفعات بروز سردرد است. در میگرن معمولی، حملات سردرد به‌صورت پراکنده اتفاق می‌افتد؛ اما در میگرن مزمن، فرد در بیشتر روزهای ماه با سردرد درگیر است و این موضوع می‌تواند کیفیت زندگی، عملکرد شغلی و روابط اجتماعی او را تحت تأثیر قرار دهد.

به طور کلی، اگر سردردهای میگرنی به‌طور مکرر تکرار شوند و برای مدت طولانی ادامه داشته باشند، احتمال تبدیل میگرن اپیزودیک به میگرن مزمن وجود دارد. تشخیص این دو نوع میگرن بر اساس تعداد روزهای سردرد، ویژگی‌های حملات و ارزیابی پزشک متخصص انجام می‌شود.

علائم میگرن مزمن

این نوع میگرن با سردردهایی شدید و ضربان‌دار همراه است و اغلب در یک طرف سر بیشتر احساس می‌شود. علاوه بر سردرد، علائم دیگری نیز وجود دارند که شدت بیماری را بیشتر کرده و تشخیص آن را از دیگر انواع سردرد آسان‌تر می‌سازند. این علائم شامل تهوع، استفراغ، حساسیت به نور، صدا و بوهای مختلف، احساس ضعف و سرگیجه و حتی اختلالات بینایی می‌شود. علائم میگرن مزمن به قدری شدید و متنوع هستند که متاسفانه تمامی جنبه‌های زندگی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهند. از جمله این تأثیرات می‌توان به کاهش عملکرد در محل کار یا تحصیل، اختلال در روابط اجتماعی، مشکلات خواب، افسردگی و اضطراب اشاره کرد.

همچنین، برخی افراد مبتلا به این بیماری، به دلیل ترس از بروز حملات، از انجام فعالیت‌های روزمره خود اجتناب می‌کنند و در نتیجه کیفیت زندگی آنها به شدت کاهش می‌یابد. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این بیماری اهمیت بسیار زیادی دارد.

علت میگرن مزمن چیست؟

علت اصلی میگرن یکی از پیچیده‌ترین معماهای پزشکی است که تاکنون پاسخ قطعی برای آن یافت نشده است. با این حال، تحقیقات نشان می‌دهد که فعالیت‌های غیر طبیعی در مغز از جمله اختلال در انتقال سیگنال‌های عصبی، تغییرات در مواد شیمیایی مغز و واکنش‌های غیر طبیعی رگ‌های خونی، نقش مهمی در بروز این نوع سردردهای شدید ایفا می‌کنند.

علاوه بر عوامل عصبی، عوامل ژنتیکی نیز به عنوان یکی از عوامل خطر مهم در بروز این سردرد شناخته شده‌اند. مطالعات نشان می‌دهند که افرادی که سابقه خانوادگی میگرن دارند، بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند. همچنین، زنان به دلایل هورمونی و بیولوژیکی، بیشتر از مردان به آن مبتلا می‌شوند. تغییرات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری و یائسگی نقش مهمی در بروز و شدت حملات میگرنی در زنان دارد.

عوامل تشدید کننده میگرن مزمن

همان طور که گفتیم علل مختلفی در بروز و تشدید میگرن مزمن نقش دارند. تحقیقات نشان می‌دهند که علاوه بر عوامل ژنتیکی و فیزیولوژیکی، برخی عوامل محیطی و سبک زندگی نیز می‌توانند در بروز و شدت حملات میگرنی نقش داشته باشند. از جمله مهم‌ترین عواملی که می‌توانند این نوع درد را تحریک کنند، می‌توان به چاقی و اضافه وزن، مصرف بیش از حد کافئین، اختلالات خواب مانند خر و پف، استرس و تغییرات آب و هوایی اشاره کرد. سبک زندگی نامناسب نیز می‌تواند به طور قابل توجهی بر شدت و فراوانی حملات میگرنی تأثیر بگذارد.

رایج‌ترین عوامل محرک میگرن مزمن عبارت‌اند از:

• استرس و فشارهای روحی
• کم‌خوابی یا تغییر در الگوی خواب
• حذف وعده‌های غذایی یا گرسنگی طولانی‌مدت
• کم‌آبی بدن
• مصرف بیش از حد کافئین یا قطع ناگهانی آن
• برخی مواد غذایی در افراد مستعد، مانند غذاهای فرآوری‌شده یا حاوی نیترات
• تغییرات هورمونی، به‌ویژه در زنان
• نورهای شدید، صداهای بلند یا بوهای تند
• تغییرات آب‌وهوا

بیشتر بخوانید:

لیست غذاهای مضر برای میگرن

چگونگی تشخیص بیماری میگرن مزمن

برای تشخیص دقیق میگرن مزمن، باید به یک متخصص مغز و اعصاب مراجعه شود. پزشک با بررسی دقیق سابقه پزشکی بیمار، انجام معاینات فیزیکی و پرسیدن سوالاتی در مورد نوع، شدت و محل درد، علائم همراه و مدت زمان هر حمله، اطلاعات لازم برای تشخیص بیماری را جمع‌آوری می‌کند. بیمار باید به طور دقیق تمام علائم خود را به پزشک گزارش دهد تا پزشک بتواند به یک تشخیص دقیق برسد.

پس از بررسی علائم، پزشک ممکن است برای رد کردن سایر بیماری‌های احتمالی مانند تومور مغزی، سکته مغزی یا ناهنجاری‌های ساختاری مغز، انجام آزمایش‌های تصویربرداری مانند MRI یا CT اسکن یا الکتروانسفالوگرافی را تجویز کند. این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا هرگونه ناهنجاری در مغز را شناسایی کرده و تشخیص قطعی را بدهد. اگر نتایج این آزمایش‌ها طبیعی باشد و علائم بیمار با معیارهای تشخیصی میگرن مطابقت داشته باشد، پزشک تشخیص میگرن مزمن را تأیید خواهد کرد.

چگونه می‌توان از حملات میگرن مزمن پیشگیری کرد؟

اگرچه همیشه نمی‌توان از بروز میگرن جلوگیری کرد، اما رعایت برخی نکات می‌تواند خطر حملات را کاهش دهد:

• خواب منظم و کافی داشته باشید.
• وعده‌های غذایی را حذف نکنید و آب کافی بنوشید.
• استرس را با روش‌هایی مانند ورزش، مدیتیشن یا تمرینات آرام‌سازی مدیریت کنید.
• عوامل محرک شخصی خود را شناسایی و تا حد امکان از آن‌ها اجتناب کنید.
• در صورت تجویز پزشک، داروهای پیشگیری‌کننده را به‌طور منظم مصرف کنید.
• تعداد روزهای سردرد، شدت درد و عوامل محرک را در یک دفترچه یا اپلیکیشن ثبت کنید تا روند بیماری بهتر ارزیابی شود.

بیشتر بخوانید: 

لیست غذاهای مفید برای میگرن

روش های درمان میگرن مزمن

درمان میگرن مزمن بسته به شدت و تعداد دفعات حمله‌های میگرنی، ترکیبی از روش‌های دارویی و غیر دارویی است. داروهای پیشگیری کننده برای کاهش تعداد و شدت حملات، داروهای تسکین‌دهنده برای کنترل درد حاد و روش‌های غیر دارویی مانند بیوفیدبک، یوگا و ماساژ برای مدیریت استرس و بهبود کیفیت زندگی، از جمله روش‌های درمانی رایج هستند. انتخاب روش درمانی مناسب توسط پزشک متخصص و با توجه به شرایط فردی هر بیمار انجام می‌شود.

تزریق بوتاکس

یکی از روش‌های موثر و نوین برای درمان میگرن، تزریق بوتاکس است. در روش درمان میگرن با بوتاکس، مقدار مشخصی بوتاکس در نقاط خاصی از سر تزریق می‌شود که با شل کردن عضلات سر و گردن و مسدود کردن انتقال‌دهنده‌های عصبی درد، باعث کاهش قابل توجه تعداد و شدت حملات میگرنی می‌شود. از مزایای اصلی این روش می‌توان به اثر طولانی مدت آن (حدود ۳ ماه) و عوارض جانبی کم در مقایسه با برخی داروها اشاره کرد. تزریق بوتاکس به عنوان یک گزینه درمانی مکمل برای افرادی که به درمان‌های دارویی پاسخ مناسبی نداده‌اند، بسیار موثر است.

جراحی

در صورتی که درمان‌های دارویی و تزریق بوتاکس در کنترل میگرن مؤثر نباشند، جراحی به عنوان آخرین گزینه درمانی در نظر گرفته می‌شود. در این روش، اعصاب حسی محیطی اطراف جمجمه که در ایجاد و انتقال سیگنال‌های درد نقش دارند، برداشته می‌شوند. جراحی میگرن معمولاً حدود دو ساعت به طول می‌انجامد و با کاهش فرکانس و شدت حملات میگرنی همراه است.

دارو درمانی

درمان دارویی این بیماری شامل طیف وسیعی از داروها از جمله مسکن‌هایی مانند ناپروکسن و ایبوپروفن، داروهای اختصاصی میگرن مثل تریپتان‌ها، داروهای ضد تهوع و داروهایی برای پیشگیری مانند بتابلوکرها و داروهای ضد تشنج است. انتخاب دارو بستگی به شدت و فراوانی حملات، علائم همراه و پاسخ فرد به درمان دارد. هرچند این داروها در کنترل میگرن موثر هستند، اما ممکن است در برخی از افراد، عوارض جانبی داشته باشد و بنابراین مصرف خودسرانه آنها توصیه نمی‌شود.

سخن پایانی

در این مقاله توضیح دادیم که میگرن مزمن چیست. میگرن مزمن یک بیماری پیچیده است که علل دقیق آن هنوز به طور کامل شناخته نشده است. درمان این بیماری معمولاً ترکیبی از روش‌های مختلف است که با توجه به شدت بیماری و پاسخ بیمار به درمان انتخاب می‌شود. داروها، تزریق بوتاکس و در موارد شدیدتر جراحی از جمله روش‌های درمانی هستند. تغییر سبک زندگی، کاهش استرس و مدیریت عوامل محرک نیز نقش مهمی در کنترل میگرن دارند. با این حال، یافتن روش درمانی کاملاً مؤثر برای همه بیماران مبتلا به میگرن مزمن ممکن است چالش‌برانگیز باشد و نیاز به همکاری نزدیک بیمار با پزشک متخصص دارد.